วัยทอง
(Menopause) เป็นภาวะที่ขาดประจำเดือนนานติดต่อกันเกิน
12 เดือนขึ้นไป เนื่องจาก follicular function ของรังไข่หยุดทำงานอย่างถาวร
อายุที่เริ่มเข้าสู่วัยทองโดยทั่วไปประมาณ 51 ปี รวมทั้งในคนไทย 1,2
ก่อนเข้าสู่วัยทองจะเป็นช่วงที่เรียกว่า perimenopause
ในระยะนี้การทำงานของรังไข่เริ่มน้อยลง ซึ่งเป็นก่อนหน้าวัยทอง ตั้งแต่
2-8 ปี ในระยะนี้ก็อาจมีอาการคล้ายกับอาการในวัยทองได้เป็นครั้งคราว
อาการที่พบได้บ่อยในผู้ที่เข้าสู่วัยทองได้แก่ อาการร้อนวูบวาบ อารมณ์แปรปรวน
แสบในช่องคลอด ฯลฯ แต่ที่น่าเป็นห่วงก็คือโรคกระดูกพรุน ซึ่งจะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วในระยะเวลา
5 ปีแรกหลังหมดประจำเดือน พบว่าในบางรายความหนาแน่นของกระดูกลดลงไป
30-50% เลย สาเหตุหลักก็คือการขาดฮอร์โมนเพศหญิงเอสโตรเจน โดยปรกติเอสโตรเจนมีฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของ
osteoclasts (ตัวทำลายกระดูก) ดังนั้นภายหลังภาวะการหมดประจำเดือน
การทำงานของ osteoclasts จึงมากขึ้น และทำให้เนื้อกระดูก (bone mass)
ซึ่งวัดได้ด้วย bone mineral density ลดลง สิ่งที่น่าเป็นห่วงอย่างยิ่งในผู้ป่วยโรคกระดูกพรุนก็คือ
กระดูกหัก ซึ่งเกิดขึ้นบ่อยที่กระดูกสันหลังและกระดูกสะโพก ซึ่งเป็นตำแหน่งที่ยากต่อการดามเหล็กหรือเข้าเฝือก
การให้ฮอร์โมนทดแทน (estrogen replacement) สามารถเพิ่มความหนาแน่นของกระดูกได้
ปัญหาที่มักเป็นที่สงสัยสำหรับผู้ป่วย คือ การให้ฮอร์โมนทดแทน ทำให้อุบัติการณ์ของการเกิดมะเร็งเพิ่มขึ้นหรือไม่
มีมะเร็ง 2 ชนิดที่การได้รับฮอร์โมนทดแทน ทำให้หรืออาจทำให้เพิ่มอุบัติการณ์สูงมากขึ้น
คือ มะเร็งที่มดลูก และมะเร็งเต้านม ด้วยเหตุผลนี้จึงมีคนลังเลที่จะใช้ฮอร์โมนทดแทนและหันไปรักษาด้วยวิธีอื่นๆ
แทน หากจำเป็นต้องใช้ฮอร์โมนจริงๆ ก็ไม่ควรใช้เกิน 5 ปี
การเสริมอาหารที่มีแร่ธาตุสูงหรือการใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับคนไทยในวัยนี้
โดยเฉพาะ แร่ธาตุที่เป็นเจ้าปัญหานี้ก็คือ แคลเซียม การเลือกชนิดของแคลเซียมควรจะคำนึงถึงการแตกตัวและการละลายของแคลเซียม
ซึ่งจะทดสอบได้ด้วยตัวเอง โดยนำน้ำส้มสายชูมาหนึ่งแก้วแล้วใส่ผลิตภัณฑ์แคลเซียมลงไป
1 เม็ด แล้วคนเป็นระยะๆ หากการละลายสมบูรณ์ (อาจจะขุ่นได้) ถือว่าการละลายของแคลเซียมชนิดนี้อยู่ในเกณฑ์ดี
แต่หากไม่ค่อยละลายและมีตะกอนนอนก้นแก้ว จะถือว่าการละลายใช้ไม่ได้
แคลเซียมที่ละลายได้ดีได้แก่ Calcium Citrate Malate และตามด้วย Calcium
Citrate ส่วนแคลเซียมในรูปแบบอื่นๆ ก็มีการละลายปานกลาง
สารที่ควรพิจารณาควบคู่ไปกับการใช้แคลเซียมมี ดังต่อไปนี้ :-
|
